Kimya Eğitiminde Yeni Ufuklar

MESLEKİ ORTAÖĞRETİMDE KİMYA TEKNOLOJİSİ ALANINA BAKIŞ

 Mehmet AYTAÇ

Okul Müdürü

Kadırga Anadolu Meslek Lisesi Teknik Lise ve Endüstri Meslek Lisesi

                                                                                           Eminönü / İSTANBUL

                                                               Düşüncelerini değiştirmeyenler yalnız deliler ve ölülerdir.

                                                                                                                                        T. LOWELL

Okul Müdürü Mehmet AYTAÇ 22 Haziran 2007

Kongreye Katılan Kimya Öğretmenleri

MESLEKİ EĞİTİMİN ÖNEMİ:

Eğitim gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin üzerinde büyük bir titizlikle durdukları en önemli konudur. Eğitim sistemlerini iyi oluşturan ve bunu çağın değişen şartlarına göre yenileyen ülkeler, dünya ulusları arasında önemli bir konuma ulaşmışken, bunu başaramayan ülkelerin dünya ulusları arasında saygın bir yer edindiklerini söylemek oldukça güçtür.

Ulusal değerleri özümseyebilen ve evrensel değerlere açık, bilgi üretimine katkıda bulunabilen ve bilgiyi olumlu biçimde kullanabilen iyi yetişmiş genç nüfusumuz, 21. yüzyılda ülkemizin rekabet gücünün arttırılması açısından önemlidir.

Büyük Önder Atatürk' ün işaret ettiği gibi çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmak, hatta bu seviyenin üzerine çıkmak yolunda hızla gelişmekte olan ülkemizde eğitim, özellikle mesleki ve teknik eğitim, kalkınmanın en etkili araçlarından biri olarak kabul edilmelidir.

Günümüzde bilgi ve iletişim teknolojilerindeki baş döndürücü gelişmeler mesafeleri yok etmekte, dünyanın muhtelif noktalarında üretilen mal ve hizmetler tüm dünya tüketicilerinin hizmetine sunulmaktadır. Mal ve hizmetlerin sınır tanımayan bu dolaşımı, uluslar arası yok edici rekabeti gündeme getirmektedir.

Bu koşullarda ülkemizin   rekabet gücünün artırılabilmesi için eğitimin, özellikle mesleki ve teknik eğitimin geliştirilip yaygınlaştırılmasının geleceğimiz açısından son derece önemli olduğu görülmektedir.

MESLEKİ EĞİTİM PROGRAMLARINA GENEL BAKIŞ:

Erkek Teknik Genel Müdürlüğüne bağlı Anadolu Teknik Lisesi, Anadolu Meslek Lisesi, Teknik Lise, Endüstri Meslek Lisesi ve Çok Programlı Liselerde verilmektedir.

Anadolu Teknik Liseleri ve Anadolu Meslek Liselerinin öğrenci kaynağı OKS sınavında başarılı olan öğrencilerdir. Anadolu Teknik Liseleri ve Anadolu Meslek Liseleri ilk kez 1982-1983 eğitim-öğretim yılında faaliyete geçirilmiştir ve öğretim süresi 4 yıldır.  

Teknik Liseler ilk kez 1969 - 1970 eğitim-öğretim yılında faaliyete geçmiştir. Endüstri Meslek Liselerinin 9.sınıflarına kayıt yaptıran öğrencilerin 10.sınıfta Teknik Liseye geçebilmeleri için Mesleki ve Teknik Eğitim Yönetmeliğinin 54. maddesine göre,  koşullar belirlidir. Bu koşullardan biri, 9. sınıfta ders yılı sonu itibarıyla Dil ve Anlatım, Matematik, Fizik ve Kimya derslerinin yıl sonu başarı ortalamasının en az 3.00 olmasıdır. 11. sınıfta öğrenciler ilgili alanda dal seçimi yapmaktadır.

Endüstri Meslek Liselerinin öğretim süresi 4 yıldır. 11. ve 12. sınıflarda ( öncelikle son sınıf öğrencileri olmak üzere) genel kültür dersleri ile bazı meslek derslerini okulda, uygulamalı meslek derslerini ise ilgili işletmelerde yapabilmektedirler.

2005 - 2006 eğitim - öğretim yılından başlayarak meslek liselerinde ve genel liselerde 9. sınıflarda ortak program uygulanmaktadır. Bu programlarda öğrencilere genel kültür dersleri verilmekte ve meslek alanlarının tanıtımı yapılmaktadır. Öğrenciler 9. sınıfın sonunda  ders başarı durumları, ilgi beceri ve yeteneklerine göre meslek liselerinden genel liselere, genel liselerden de meslek liselerine geçiş yapma hakkına sahiptirler. Burada hedeflerden biri 9. sınıflarda öğrencilere gerekli rehberliğin yapılmasıyla hem meslek alanlarının doğru seçiminin yapılabilmesini sağlamak; hem de meslek lisesinde okuyan öğrenci sayısını arttırmaktır.
_{EK 1: OKULLARININ 2004-2005,2005-2006 VE 2006-2007 ÖĞRETİM YILI KURUM TÜRLERİNE GÖRE OKUL, ÖĞRETMEN VE ÖĞRENCİ SAYILARI}

Bugün  ülkemizde Mesleki ve Teknik Eğitimde; kimya eğitimi de veren 61 okul bünyesinde 6826 öğrenci kimya öğrenimi görmektedir. Bu öğrencilerin ¼'ü yaklaşık 1700 öğrenci her yıl mezun olmaktadır.

Dünyadaki değişmeler; bir yandan ekonomik büyüme ve refah ortamı oluştururken, diğer yandan da teknolojik gelişmeler yeni çalışma ortamlarına ve biçimlerine, bireylerin ve toplumların eğitim yoluyla hazırlanması gerçeğini ortaya çıkarmaktadır. Dünyada meydana gelen gelişim ve değişim rüzgarları doğaldır ki eğitimi ve dolayısıyla da Mesleki ve Teknik Eğitimi de etkilemiştir.

Teknolojik gelişmeler yeni meslek alanları ortaya çıkarmıştır.
_{EK 2 : MEGEP KAPSAMINDA PROGRAM HAZIRLANAN ALANLAR VE DALLAR}

Yeni meslek alanlarında eğitimli insan kaynağı ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Ülkelerin işsizlik sorununda ve iş gücü talebinde en büyük çözümün Mesleki ve Teknik Eğitimden geleceği düşüncesiyle, uluslar arası arenada mesleki eğitime yönelik çözüm önerileriyle projeler  geliştirilmektedir. Ülkemizde 2002'de Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Avrupa Konseyi arasında imzalanarak yürürlüğe giren bir anlaşma ile Mesleki Eğitim ve Öğretim Sistemini Güçlendirme Projesi  "MEGEP" yürürlüğe girmiştir.MEGEP'in genel hedefi:

12 yıllık temel eğitime geçiş için alt yapı oluşturmak,

Meslekî eğitim sistemimizi; AB ve gelişmiş ülkelerdeki standartlara yükseltmek,

Sosyo-ekonomik gereksinimler ve hayat boyu öğrenme ilkeleri doğrultusunda güçlendirmektir.

Bu yaklaşım; iş piyasasının ihtiyaçlarına cevap verebilen, temel eğitim, genel orta öğretim ve yüksek öğretim sistemleri ile bütünlük içerisinde, modern, esnek ve kaliteli bir mesleki eğitim sisteminin oluşturulmasına alt yapı sağlayacaktır.

30 ilde 145 pilot kurumda  sosyal ortaklarla birlikte geliştirilen programlar pilot alanlarda öncelikli olarak 2004- 2005 eğitim - öğretim yılında, tüm meslek liselerinde 2006- 2007 eğitim - öğretim yılında yaygınlaştırılarak uygulanmaya başlanmıştır. Okulumuz Kadırga Anadolu Meslek Lisesi, Teknik Lise ve Endüstri Meslek Lisesi 2004 yılında MEGEP Pilot Kurum seçilmiş ve pek çok alanda yenilikçi uygulamalara öncülük edilmiştir ve ülkemizde yaygınlaştırma çalışmaları sürdürülmektedir.

MEGEP Projesiyle birlikte Yatay ve dikey geçişlere elverişli alt yapı oluşturma çalışmaları başlatılmıştır. Öğrenci; eğitim süresinin sonunda, alanda diploma ile birlikte, seçmiş olduğu dalda seviyesine uygun  sertifika alabilecektir. (Mesleklerin uluslar arası sınıflandırılması 1'den 7'ye kadardır. Bu seviyelerden 1., 2. ve 3. seviyeler  meslekî orta öğretimde, 4.ve 5. seviyeler meslek yüksek okulu seviyesinde,  6. ve 7. seviyeler ise üniversite düzeyinde uygulanmaktadır.) Sistemden ayrılan öğrenci, yeterliliklerine karşılık gelen 1. veya 2. Seviye sertifika alabilecektir.

_{EK 3 :DİYAGRAMLAR}

Yine Megep Projesiyle Alan ve dal eğitimi esas alınmıştır. Örneğin kimya teknolojisi alanında şu dallarda eğitim ve öğretim yapılabilecektir:

Kimya Teknolojisi Alan Dalları :

§                     Kimya Teknolojisi

§                     Kimya Proses

§                     Petrokimya Teknolojisi

§                     Rafineri Teknolojisi

§                     Boya Teknolojisi

§                     Lastik Teknolojisi

§                     Deri Teknolojisi

Öte yandan örgün ve yaygın meslekî ve teknik eğitim kurumlarında modüler öğretim programları uygulanmaya başlanmıştır.  

            Ülkemizde kimya endüstrisinde, kimya alanını doğrudan kapsayan konularda ve kimyanın ilişkili olduğu alanlarda sürekli olarak araştırma geliştirme yapılarak yeni ürünler ve bu ürünlerin üretimi için yeni teknolojiler geliştirilmektedir. Bundan dolayı kimya sektörü aynı zamanda bir öncü sektör rolü oynamaktadır. Kısacası, kimya endüstrisi gelişmemiş olan bir ülkenin başka alanlarda da gelişmesi pek olası değildir. Orta Öğrenimde Kimya Eğitimi, 1946 - 1947 yılında M. Rüştü Uzel Kimya Meslek Lisesi'nde başlamıştır. Mesleğin gelecekteki çalışma alanı, sürekli gelişen teknolojiye paralel olarak daha da gelişmektedir.

            Okullarda sektördeki gelişmelere paralel olarak kimya eğitiminde farklı dallarda eğitim verilerek kimya meslek alanlarında teknisyenlerin mezun edilmesi planlanmıştır.

DEĞERLENDİRME :

            Kısaca değinmeye çalıştığımız mesleki eğitim programları ve uygulaması yeni başlayan kimya teknolojisi alanı programları dikkate alarak mevcut durumda bir değerlendirme yapmanın gerekliliği ortaya çıkmıştır. Eski kimya programlarında modül program  uygulaması yoktu, teorik dersler çok yoğun olarak işlenmekteydi ve ders kitaplarına meslek lisesi öğrencilerinin düzeylerinin çok üzerinde hazırlanmış olduğu ders öğretmenlerimiz tarafından deneyimleri sonucunda ifade ediliyordu. Yine eski programlarda dal seçimi yoktu ve iş piyasasına yönelik olarak beklentiler ve uygulaması arasında belirsizlikler vardı. En önemlisi de okullarda zümrelerin karar alarak ihtiyaçlara göre programlarda bazı düzenlemeler yapabilmeleri ve esneklik sağlanmıştır. Ancak yeni uygulamaların başarılı olabilmesi için: 

n      Kurum-sektör işbirliklerini güçlendirecek projeler tasarlamak ve uygulamak.

n      Sektör  ve meslek odaları temsilcilerini okul kalite  yönetimi çalışmalarına katılımlarını sağlamak

n      Yüksek öğretim kurumlarıyla işbirliği yapmak.

n      Kalite Yönetimi ve performans ölçme-değerlendirme  konusunda işbirlikleri yapmak.

n      İnsan Kaynakları geliştirme için işbirlikleri yapmak gereklidir.

 Bu bağlamda, kimya eğitimi veren okullarda alt yapı sorunları gündeme gelebilecektir. Yine değişikliklerle kimya teknolojisi alan mezunlarının ülkemizde istihdam oranını nasıl değişeceği konusunda herhangi bir öngörümüz yoktur. Ayrıca mezunların dikey geçişi ile yüksek okul eğitimi için altyapı ve program sorunları da gündeme gelebilir. Genel olarak ülkemizde yeni eğitim tekniklerinin ve teknolojilerin kullanılabilmesi ve iş piyasasına paralel olarak gelişmelerin sağlanabilmesi için kadro, birikim, deneyim ihtiyaçları ortaya çıkmıştır. Hemen bu aşamada hayat boyu öğrenme kavramıyla ilgili olarak eğiticilerin sürekli eğitimi gündeme gelmiştir. Geldiğimiz bu noktada konuyla ilgili beklentileri kısaca özetlemek gerekirse şunlar söylenebilir:

n      Öğrenci merkezli eğitimin gerçekleştirilmesi için ortam oluşturulması,

n      Sektör temsilcilerinin her alanda mesleki eğitim ile ilgili kararlara katılımının sağlanması,

n      Kaynak yaratma, geliştirme ve işbirlikleri için mesleki eğitimde yöneticilerin yetkelendirilmesi.

n      Sektörün ilgili alanlarda kurumsal gelişime katılımının sağlanması.

n      Sektör ile meslek odalarını ve mesleki dernekleri  harekete geçirmek ve meslek liselerinin performansının değerlendirilmesi için kullanılan kriterleri ayrıştırıp belirli hale getirmek.

n      Kimya teknolojisi alan dersleri öğretmenlerin sektörde, eğitim departmanlarında kısa süreli uygulamalı eğitimi.

n      Sektörün talep ettiği mesleki yeterliliklere sahip mezunlar verilmesi için okul-sektör arasında eşgüdüm sağlanması. Bölüm zümre toplantılarına sektör temsilcilerinin katılımı.

n      Belirli alanlarda Proje Tabanlı Beceri Yarışmaları için sektörün sponsorluğu.

n      Seçilen dallara göre Kimya (boya,plastik vb.) Teknolojileri alanlarında  ekipman-donanım desteği.

n       Bölgesel olarak eğitim ihtiyaçlarının ve değişen sosyo-ekonomik koşullar ile birlikte istihdam kapasitesinin etüdü.

n      Kimya Teknolojileri alanında özel kurumlar ile Okulumuzun işbirliği ve kimya sektörünün de rol aldığı yeni bir proje.

SONUÇ:

            1.Ulusal Kimya Eğitimi Kongresi (20-22 Haziran 2007) aracılığıyla kurumsal stratejik gelişme planlarımıza bağlı olarak işbirliği ve kimya meslek eğitiminde farklı rolleri olan kurum ve kişilerin bir araya gelmesini sağlayarak tartışma ortamı yaratmayı amaçlamıştık. Bu kongreyle kimya eğitimi alanında önemli bir adım atıldığını düşünüyoruz. Çünkü Okulumuz kalite yönetimi çalışmaları bağlamında paydaşların (ilgili grupların) her alanda mesleki eğitim ile ilgili değerlendirmelere katılımını hedeflemiş olmamıza rağmen istediğimiz sonuçları almış değiliz. Söz gelimi 13 Nisan 2007 tarihinde, okulumuz gelişim ve yönetim ekibinin paylaşım ve değerlendirme toplantısına ilgili alanlarda pek çok sektör ve meslek odası ve dernekler temsilcisi davet edilmiştir ancak katılım olmamıştır. Mesleki eğitimde performansın değerlendirilmesinin ülkemiz için çok büyük önem taşıdığının bilincindeyiz. Genel liselerden farklı olarak ayrı bir kategoride ve meslek alanlarında sektörle bağlantılı özel değerlendirmelerin yapılması kanaatindeyiz. Bu anlamda sektörün ihtiyaç duyduğu teknik elamanları mezun edecek olan meslek liselerinin performansının değerlendirilmeleri sürecine, sektörün ve meslek kuruluşlarının katılması bizce çok önemli ve gereklidir.

KAYNAKLAR:

1.Endüstriyel Teknik Öğretim Okullarında Kimya Eğitimi.T.C MEB  Erkek  Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü, Ankara 1997

2.Mesleki Eğitim'07, T.C. MEB. ETOGM, Ankara 2007

3.MEGEP, www.megep.meb.gov.tr

4.www.kadirga.k12.tr

5.www.etogm.meb.gov.tr

İletişim: Kadırga Anadolu Meslek Lisesi Teknik Lise ve Endüstri Meslek Lisesi

                                                                                                                       Eminönü / İSTANBUL                          

Tel:     212 517 43 43        Fax:          212 518 19 83

www.kadirga,k12.tr           aytac@kadirga.k12.tr

Ek 1:

EK 2:

MEGEP KAPSAMINDA PROGRAM HAZIRLANAN ALANLAR VE DALLAR

1.       EĞLENCE HİZMETLERİ  (ANİMATÖRLÜK) ALANI

2.       ARAÇ YAPIMI VE TAMIRI ALANI

3.       BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI

4.       DÖKÜM TEKNOLOJİSİ ALANI

5.       ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ALANI

6.       GAZ  VE TESİSAT TEKNOLOJİSİ ALANI

7.       GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİLERİ ALANI (TEKSTİL-KONFEKSİYON)

8.       İNŞAAT TEKNOLOJİSİ ALANI

9.       KONAKLAMA HİZMETLERİ ALANI

10.   KUYUMCULUK  ALANI

11.   MAKİNE TEKNOLOJİSİ ALANI

12.   METAL TEKNOLOJİSİ ALANI

13.   OTOMOTİV TEKNOLOJİSİ ALANI

14.   PLASTİK TEKNOLOJİSİ ALANI

15.   SEYAHAT ACENTECİLİĞİ ALANI

16.   UÇAK BAKIMI ALANI

17.   YİYECEK İÇECEK HİZMETLERİ ALANI

ÜÇÜNCÜ SEVİYE MESLEKLER

1.  EĞLENCE HİZMETLERİ  (ANİMATÖRLÜK) ALANI

ANİMATÖR

MİNİ KULÜP ANİMATÖRÜ

2.ARAÇ YAPIMI VE TAMIRI ALANI

İŞ MAKINELERI (BAKIM-ONARIM)

LIMAN TESISLERI ELEMANI

 ZİRAAT MAKİNELERİ (BAKIM-ONARIM)

3.BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI

YÖNETICI SEKRETERLIĞI

MALI SEKRETERLIK

HUKUK SEKRETERLIĞI

TIP SEKRETERLİĞİ

 4.DÖKÜM TEKNOLOJİSİ ALANI

DÖKÜM ELEMANI

 5.ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ALANI

BİLGİSAYAR TEKNİK SERVİS ELEMANI

BOBİNAJCI

ELEKTRİK PANO MONİTÖRÜ

ELEKTRO MEKANİK TAŞIYICILAR BAKIM ONARIM ELEMANI

ELEKTRİKLİ EV ALETLERİ TEKNİK SERVİS ELEMANI

GÖRÜNTÜ VE SESLİ ELEKTRONİK EV CİHAZLARI TEKNİK SERVİS ELEMANI

GÜVENLİK SİSTEMLERİ TESİS, BAKIM VE ONARIM ELEMANI

MOBİL İLETİŞİM CİHAZLARI BAKIM VE ONARIM ELEMANI

OTOMASYON SİSTEMLERİ TEKNİK ELEMANI

ENDÜSTRİYEL BAKIM ONARIM ELEMANI

ELEKTRİK TESİSATÇISI

ORTA VE YÜKSEK GERİLİM SİSTEMLERİ TEKNİK ELEMANI

BÜRO MAKİNELERİ TEKNİK SERVİS ELEMANI

 6. GAZ  VE TESİSAT TEKNOLOJİSİ ALANI

 DOĞALGAZ  ŞEBEKESİ YAPIM, İŞLETME VE BAKIM ELEMANI

ISITMA VE DOĞALGAZ İÇ TESİSATÇISI

ISITMA VE SIHHİ TESİSATÇI

ISITMA VE GAZ YAKICI CİHAZLAR BAKIM ONARIM  SERVİS ELEMANI

7.GİYİM ÜRETİMİ TEKNOLOJİLERİ ALANI (TEKSTİL-KONFEKSİYON)

KADIN GİYİM MODELİST

ERKEK GİYİM MODELİST

ÇOCUK GİYİM MODELİST

MODEL MAKİNECİ.

ERKEK TERZİSİ.

BAYAN TERZİSİ.

KESİMCİ.

8.İNŞAAT TEKNOLOJİSİ ALANI

 HARİTA KADASTRO TEKNİSYENLİĞİ

YAPI TEKNİK RESSAMLIĞI- MİMARİ

YAPI TEKNİK RESSAMLIĞI -STATİK

İNŞAAT LABORATUVAR TEKNİSYENLİĞİ

FAYANS-SERAMİK MERMER KAPLAMACILIĞI

AHŞAP DOĞRAMACILIĞI VE KAPLAMACILIĞI

PVC DOĞRAMA İMALATÇISI VE MONTAJ ELEMANI

9.KONAKLAMA HİZMETLERİ ALANI

 ÖN BÜRO ELEMANI

KAT ELEMANI

10.KUYUMCULUK   ALANI   

TAKI IMALATÇI

11.MAKİNE TEKNOLOJİSİ ALANI

 MAKİNE İMALATÇISI

ENDÜSTRİYEL KALIPÇI

ENDÜSTRİYEL MODELCİ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ MAKİNE RESSAMLIĞI

12.METAL TEKNOLOJİSİ ALANI

KAYNAKÇILIK

SICAK KALIP DÖVMECİSİ VE ISIL İŞLEMCİSİ

ÇELİK KONSTRÜKSİYONCU

METAL DOĞRAMACI(ALÜMİNYUM DOĞRAMACI,DEMİR  DOĞRAMACI)

13.OTOMOTİV TEKNOLOJİSİ ALANI

OTOMOTİV ELEKTRO MEKANİKÇİSİ

OTOMOTİV GÖVDE (KAPORTA-KAROSERİ) ELEMANI

OTOMOTİV BOYACISI

14.PLASTİK TEKNOLOJİSİ ALANI

PLASTİK İŞLEME TEKNİSYENİ

15.SEYAHAT ACENTECİLİĞİ ALANI

 OPERASYON ELEMANI

REZERVASYON ELEMANI

16.UÇAK BAKIMI ALANI

UÇAK BAKIMI TEKNISYENLIĞI [AVIYONIKS (UÇAK  ELEKTRONİĞİ) ]

  UÇAK BAKIM TEKNISYENLIĞI (GÖVDE-MOTOR)     

17.YİYECEK İÇECEK  HİZMETLERİ ALANI

AŞÇI

GARSON

BARMEN

PASTACI

EK 3: